Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος

18254177_1549233218428714_154246002_n

Αντίγραφο (0,90×0,60) από την εικόνα που βρίσκεται στο σκευοφυλάκιο της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Πάτμου. Χρονολογείται γύρω στο 1500.

Ο Άγιος βλέπει με ένταση προς τον προσκυνητή και δείχνει με το πλατύ μέτωπό του, την προσωπικότητα του ηλικιωμένου και σοφού συγγραφέα.

Στο πρωτότυπο έργο δεν υπάρχει χρυσό στον κάμπο και στο φωτοστέφανο. Το έργο αντίγραφο, έγινε κατά παραγγελία από τον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου της Ιεράς Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης. Η τοποθέτησή της σε κεντρικό προσκυνητάρι, απαιτούσε το χρύσωμα σε δύο σημεία τουλάχιστον. Στο φωτοστέφανο και στο πλαίσιο του σκαφτού ξύλου.

Έργο των Κωνσταντίνου Ξενόπουλου και υιού Χρυσόστομου Ξενόπουλου.

 

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Αρχικά, η λέξη Ανάσταση (στην αρχαία ελληνική ἀνάστασις) ετυμολογικά προέρχεται από το ἀνίστημι < ἀνά + ἵστημι που σημαίνει έγερση από τον τάφο. Τo γεγονός της Ανάστασης, είναι συνέχεια του γεγονότος του Σταυρού.

Στην Ορθοδοξία και σε όλο τον χριστιανικό κόσμο, σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, η Ανάσταση του Χριστού, αποτελεί το μεγαλύτερο γεγονός μέσα στην ιστορία και γι’ αυτό χαρακτηρίζεται «εορτή εορτών» και «πανήγυρις πανηγύρεων».

Η Ανάσταση θεωρείται ως στάση, εξέγερση, έξοδος και παρουσιάζεται ως η δια του Σταυρού νίκη της ζωής επί του θανάτου. Ο μακαριστός σπουδαίος Ρώσος Θεολόγος Παύλος Ευδοκίμωφ σημειώνει επιγραμματικά: «Η Ανάσταση του Χριστού είναι η νίκη που καταργεί τον θάνατο»[1]. Στο γεγονός αυτό, ο Θεός δίνει στην ψυχή του Χριστού τη δύναμη να ξυπνήσει το σώμα Του από τον ύπνο και να ενωθεί με αυτήν «οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπ᾽ αὐτοῦ»[2][3]. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο καθηγητής Ιωάννης Καραβιδόπουλος: «Η Ανάσταση του Χριστού δεν υπάγεται στη νομοτέλεια αυτού του κόσμου και συνεπώς δεν είναι απλώς ένα γεγονός τεράστιας ιστορικής σημασίας, αλλά βρίσκεται πάνω από την ιστορία, της δίνει νόημα και την προσανατολίζει προς νέους ορίζοντες, προς ένα καινούργιο κόσμο που είναι τελείως διαφορετικός από τον γνωστό μας κόσμο της φθοράς, του πόνου και του θανάτου. Η Ανάσταση του Χριστού δηλώνει την αρχή της νέας δημιουργίας, του καινούργιου κόσμου που προσφέρει ο Θεός στην ανθρωπότητα. Κι ο καινούργιος αυτός κόσμος δεν έχει καμιά σχέση με την οσμή της φθοράς, τον τρόμο του θανάτου και τις εχθρικές εκδηλώσεις του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπο, αλλ’ είναι ζωή αγάπης, ζεστασιάς και ελπίδας. Η Ανάστασή του Χριστού είναι μήνυμα ελπίδας και ζωής. Το μήνυμα αυτό με το κήρυγμα της Εκκλησίας απευθύνεται στον άνθρωπο κάθε εποχής και μαρτυρεί την ανεξάντλητη αγάπη του Θεού, ο οποίος, παρά τις θανατηφόρες ενέργειες των ανθρώπων, τους καλεί συνεχώς στη ζωή και στον κόσμο της Αναστάσεως»[4].

Η εικόνα της Αναστάσεως στην Ορθόδοξη Εκκλησία έχει δύο τύπους: Ο ένας είναι η κάθοδος του Χριστού στον Άδη, η «Άδου Κάθοδος» όπως λέει ο αρχιμανδρίτης Συμεών, ηγούμενος της Μονής Μαυροβουνίου στους Τρούλους της Λάρνακας, αγιογράφος και μελετητής της βυζαντινής τέχνης[5]. Ο δεύτερος εικονογραφικός τύπος είναι εκείνος που εικονίζει άλλοτε τον Πέτρο και τον Ιωάννη στο κενό Μνημείο και άλλοτε τον άγγελο που «επί τον λίθο καθήμενος» εμφανίστηκε στις Μυροφόρες[6]. Αργότερα η εικόνα της Αναστάσεως του τύπου αυτού πλουτίστηκε με τις σκηνές της εμφάνισης του Χριστού στη Μαρία Μαγδαληνή (το «Μη μου άπτου») και στις δύο Μαρίες (το «Χαίρε των Μυροφόρων»)[7], οι οποίες γονατιστές προσκύνησαν τον Αναστηθέντα Χριστό[8].

Περιγραφή της εικόνας  

Στη βάση της εικόνας, ανάμεσα σε απότομους βράχους ανοίγεται μια σκοτεινή άβυσσος. Διακρίνουμε τις μαρμάρινες σαρκοφάγους, τις πύλες της κολάσεως με τις σκόρπιες κλειδαριές, καρφιά και κλείθρα, καθώς και τις μορφές του Σατανά και του Άδη. Κάτω από τις πύλες του Άδη που έσπασε ο Χριστός[9], απεικονίζεται μέσα σε ένα μαύρο χάσμα ένας γέρος αναμαλλιασμένος ή και γυμνός, δεμένος με αλυσίδες και έντρομος, ο οποίος είναι ο θάνατος ή ο Σατανάς[10]. Σε ορισμένες μεταγενέστερες εικόνες, όπως μας πληροφορεί ο ιερομόναχος Διονύσιος στην ερμηνεία των Ζωγράφων, ιστορούνται άγγελοι «να δένουν τον Βεελζεβούλ»[11]. Αυτά είναι τα «κατώτατα της γης», τα «ταμεία του Άδου» όπου κατέβηκε ο Κύριος για να κηρύξει τη σωτηρία[12] «τοις απ’ αιώνος εκεί καθεύδουσι»[13]. Ο Άδης, λοιπόν, είναι ιδεατός χώρος, μεταφυσικός, κι όμως απτός χάρη στις ρεαλιστικές υπομνήσεις των συμβόλων του, συμβόλων φθοράς και δουλείας που αναιρεί η μεγαλειώδης θεϊκή παρουσία[14].

Πάνω από το σπήλαιο, στο κέντρο της εικόνας, προβάλλει ο νικητής του θανάτου, ο Χριστός[15] – κεραυνός, με εμφανή στα χέρια και στα πόδια Του τα σημάδια της Σταύρωσης[16], λάμποντας από το άκτιστο φως, Κύριος της Ζωής, γεμάτος με δυναμισμό του Αγίου Πνεύματος και ακτινοβολώντας θείες ενέργειες[17]. Η όψη του προσώπου Του είναι αυστηρή αλλά με έκφραση φιλάνθρωπη, δηλαδή, στην εικόνα διακρίνεται το στοργικό Του βλέμμα για τον άνθρωπο. Είναι φανερό ότι το πρόσωπο Του κυριαρχεί βασιλικά ως ελευθερωτής και από την υπερβολική αγάπη Του για τον άνθρωπο φθάνει ως και στον Άδη για να τον συναντήσει. Ο Χριστός κατεβαίνει μέσα στον (εσωτερικό) Άδη κάθε ανθρώπου, εισέρχεται μέσα στην απελπισία του για να τον ανασύρει από αυτό το βασανιστικό μαρτύριο της απελπισίας, της φθοράς και μοναξιάς του και να τον κάνει να κοινωνήσει μαζί του. Η ωοειδής δόξα ή ο φωτεινός κύκλος που περιβάλει τον Χριστό, δείχνει τη θεότητά Του. Η ψυχή Του αν και χωρίστηκε με το θάνατο από το σώμα Του, εξακολουθεί και είναι ενωμένη με τη θεία υπόσταση. Η ορμητικότητα της κίνησης, το φωτοστέφανο στην κεφαλή Του, τα χρυσά ιμάτια Του που κυματίζουν – ακτινοβολούν και η θριαμβευτική όψη του προσώπου Του εναρμονίζονται πλήρως με το δίστιχο της Πασχαλινής ακολουθίας: “Χριστός κατελθών προς πάλην άδου μόνος, Λαβών ανήλθε πολλά της νίκης σκύλα (=λάφυρα)”. Ο Χριστός, όρθιος, επιστρέφει τροπαιούχος από τη μάχη του με τον Άδη κρατώντας τα πρώτα λάφυρα της νίκης. Είναι ντυμένος με φως, χαρακτηριστικό του δοξασμένου σώματος και σύμβολο της θείας Δόξας. Τα ενδύματα Του είναι από μια υπερφυσική λευκότητα και αναφέρονται στα χρώματα του Θαβώρ (=Το Όρος που έγινε η Μεταμόρφωση του Χριστού), αλλού, σε άλλες εικόνες, αυτό είναι κίτρινο επίχρυσο, και σκεπασμένα με επίβλημα, με χρυσές ακτίνες. Ο Χριστός είναι με βασιλικά ενδύματα, είναι ο Κύριος, αλλά η μόνη δύναμή του είναι η Σταυρωμένη Αγάπη και η αήττητη δύναμη του Σταυρού. Με μία δυνατή κίνηση των χεριών (πιάνοντας από τους καρπούς) αρπάζει όλο ζωντάνια τον Αδάμ και την Εύα ταραγμένους για να τους οδηγήσει στην Έξοδο. Αισθάνονται αγωνία και ικανοποίηση, διότι ήλθε η ώρα μετά από τόσους αιώνες, η ώρα της λύτρωσης από τα δεσμά του Άδη, όπου καταδικάστηκαν για τη πτώση τους.

Ο Αδάμ, παρίσταται ως γέρος, τα πλούσια λευκά μακριά μαλλιά του ακουμπούν στους ώμους του και το πρόσωπο του είναι άγριο και σκληρό. Ο χιτώνας του είναι υπολευκός με σκιάσεις ιώδους χρώματος και το ιμάτιό του πάλι υπόλευκο με πράσινες σκιάσεις. Η Εύα, παρουσιάζεται και αυτή ηλικιωμένη, ασπρόμαλλη, τυλιγμένη στο υπόλευκο χιτώνα και κεκρύφαλο, ενώ το ιμάτιο που καλύπτει το αριστερό της χέρι, είναι σε έντονο κόκκινο χρώμα. Τα σώματά και τα χέρια τους εγείρουν προς τον Χριστό σε στάση παράκλησης. Η Ανάσταση των πρωτόπλαστων γίνεται από σαρκοφάγους. Αυτό σημαίνει ότι, ο Αδάμ και η Εύα σηκώνονται μέσα από σαρκοφάγους που σχεδιάζονται δεξιά και αριστερά του Χριστού και όπως παρατηρούμε, βρίσκονται μεταξύ τους απέναντι[18].

Έτσι οι δύο Αδάμ τώρα συμπίπτουν και συναταυτίζονται όχι πια στη κένωση της Σαρκώσεως, αλλά στη δόξα της Παρουσίας. Αυτός που έχε πει στον Αδάμ “που είσαι”, ανέβηκε στο Σταυρό για να ζητήσει αυτόν που χάθηκε. Κατέβηκε στον Άδη λέγοντας: “Έλα λοιπόν, η δική μου εικόνα και η ομοιότης μου”. Γι’ αυτό, οι ομάδες αριστερά και δεξιά παριστάνουν το δεύτερο σχέδιο, την ανθρωπότητα. Είναι οι δίκαιοι και οι προφήτες (Άβελ, Ενώχ, Ησαϊας, Ιερεμίας). Πίσω από τον Αδάμ στέκεται ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο οποίος ευλογεί με το δεξί χέρι ενώ στο αριστερό κρατά τυλιγμένο ειλητό (λινό ύφασμα). Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος ήταν εκείνος που και πάλι είχε προετοιμάσει το δρόμο για το κήρυγμα του Χριστού στον Άδη, γι’ αυτό και η εικονογράφησή του είναι απαραίτητη. Επίσης, εκφράζει τη χειρονομία μάρτυρα και προσδιορίζει τον Σωτήρα, είναι πρόδρομος και στον Άδη. Επιπροσθέτως, πίσω από τον Αδάμ στέκονται και οι βασιλείς του Ισραήλ Δαυίδ και Σολομών. Ο βασιλιάς Δαυίδ φορά στέμμα, κόκκινο χιτώνα και σκούρο μπλε ιμάτιο που καλύπτει τα προτεταμένα χέρια του (σε ορισμένες εικόνες ο λαιμός του περιβάλλεται από χρυσοκίτρινη ταινία στολισμένη με πολύτιμους λίθους). Το σώμα του είναι στραμμένο προς το κέντρο, ενώ το κεφάλι του στρέφεται προς τα πίσω σαν να συνομιλεί με τον γιο και διάδοχό του στο θρόνο Σολομώντα που στέκεται πίσω του. Παρόμοια βασιλικά ενδύματα φορά και ο προφητάναξ Σολομών, σε αντίθετους χρωματισμούς από εκείνα του πατέρα του, δηλαδή σκούρο μπλε χιτώνα και κόκκινο ιμάτιο. Στον κάμπο της παράστασης, πίσω από τις ομάδες των δικαίων στα δεξιά και τα αριστερά, διακρίνονται ορεινοί όγκοι[19]. Στην άλλη πλευρά της παράστασης, πίσω από την Εύα, ακολουθεί ο Άβελ, ο δίκαιος από τους απογόνους των πρωτοπλάστων που προσέφερε ευάρεστη θυσία στο Θεό. Απλώνει το χέρι του προς τον Χριστό, με το αριστερό χέρι κρατά την ποιμενική ράβδο και φορά κοντό υπόλευκο χιτώνα με ροδίζουσες σκιάσεις. Κατόπιν ακολουθούν και άλλοι δίκαιοι άνδρες της Παλαιάς Διαθήκης, οι οποίοι μαζί τους σαστισμένοι και έκπληκτοι παρακολουθούν την θριαμβευτική είσοδο του Λυτρωτή Χριστού στον κόσμο του Άδη. Όλοι αναγνωρίζουν τον Σωτήρα και τον εκφράζουν με τις χειρονομίες τους και τις στάσεις τους. Ο Χριστός δεν εξέρχεται από τον τάφο αλλά “εκ νεκρών”, βγαίνοντας από τον εξουθενωμένο Άδη σαν από ένα νυφικό ανάκτορο… Μεταξύ της καθόδου στον Άδη και της εμφανίσεως του Χριστού αναστημένου τοποθετείται ένα μυστήριο που περιβάλλεται από σιωπή, απόλυτα προσιτό στο ανθρώπινο βλέμμα. Παρατηρούμε λοιπόν ότι όλη αυτή η λαμπρότητα των αρετών τους αποδεικνύεται στην αγιογραφία με τα λευκά και πολυποίκιλα ενδύματά τους, που έχουν έντονο και προσεγμένο χρωματισμό, που αρμόζει στο λαμπρό γεγονός, της κοινής με τον Χριστό Ανάστασης όλων. Το Άγιο Πνεύμα ενεργεί, εξαφανίζει τα σκοτάδια του θανάτου, το φόβο της Κρίσεως, το βαθύ χάσμα του Άδη. Το φως του μετασχηματίζει τη πασχαλινή νύχτα σε Συμπόσιο Χαράς, εορτή της Συναντήσεως[20].

Τέλος, είναι άξιο να τονίσουμε και τον λόγο των Πατέρων της Εκκλησίας για το γεγονός της Ανάστασης του Χριστού όπως:

 Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος αναφέρει «Εἶναι πολλά μέν λοιπόν τά θαύματα τῆς τότε ἐποχῆς: Θεός πού σταυρώνεται, ἥλιος πού σκοτίζεται καί πάλι ἀνατέλλει (γιατί ἔπρεπε καί τά κτίσματα νά συμπάσχουν μέ τόν Κτίστη). Καταπέτασμα πού σχίζεται, αἷμα καί νερό πού χύνεται ἀπ’ τήν πλευρά (τό μέν αἷμα, γιατί ἦταν ἄνθρωπος, τό δέ νερό γιατί ἦταν πάνω ἀπ’ τόν ἄνθρωπο). Γῆ, πού σείεται, πέτρες πού σχίζονται γιά χάρη τῆς πέτρας (πού εἶναι ὁ Χριστός), νεκροί πού ἀνασταίνονται, ὡς ἐπιβεβαίωση τῆς τελευταίας καί κοινῆς ἀναστάσεως. Τά σημεῖα δέ στόν τάφο, τά μετά τόν τάφο, ποιός θά  μποροῦσε ἐπάξια νά τά ὑμνήσει;  Τίποτε δέ δέν ὑπάρχει σάν τό θαῦμα τῆς σωτηρίας μου: λίγες σταγόνες αἵματος  ἀναπλάθουν τόν κόσμο ὅλο καί γίνονται σάν χυμός γάλακτος γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους, πού συνδέουν καί συνάγουν ἐμᾶς σέ μιά ἑνότητα».

Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης λέει «Καί ἔτσι συνενώνει μέ τήν ἀνάσταση ὅλα τά διαχωρισμένα αὐτός πού βρίσκεται καί στά δύο, πού παρέδωσε μέ τήν ἐξουσία πού ἔχει, τό σῶμα του στήν καρδιά τῆς γῆς, ὅπως ἔχει γραφεῖ (Ματθ. 12, 40), καί ἔδωσε τήν ψυχή του ἀπό μόνος του, ὅπως λέει στόν Πατέρα του,στά χέρια σου παραδίνω τό πνεῦμα μου” (Λουκ. 23, 43), καί στό ληστή “ἀπό σήμερα θά εἶσαι μαζί μου στόν παράδεισο” (Λουκ. 23, 43). Γιατί δέν πρέπει νά πιστεύουμε πώς εἶναι κάπου ἀλλοῦ ἡ θεία ἐκείνη βιοτή, πού λέγεται παράδεισος, παρά μόνο μέσα στήν εὐρύχωρη παλάμη Τοῦ Πατέρα».

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης επισημαίνει «Ρωτᾶς ποιά εἶναι ἡ αἰτία αὐτῶν καί τί εἶναι ἐκεῖνο πού προκάλεσε αὐτή τήν τόσο μεγάλη χαρά καί λαμπρότητα; Ὁ Χριστός ἀναστήθηκε ἀπό τούς νεκρούς καί ὅλος ὁ κόσμος γέμισε ἀπό ἀγαλλίαση. Κατάργησε μέ τό ζωοποιό του θάνατο τό θάνατο καί ὅλοι ὅσοι βρίσκονταν στόν Ἄδη ἐλευθερώθηκαν ἀπ’ τά δεσμά του. Ἄνοιξε τόν Παράδεισο καί τόν ἔκανε προσιτό σέ ὅλους. Πόσο, ἀλήθεια, μεγάλο βάθος, πού δέν μπορεῖ νά κατανοηθεῖ!  Πόσο μεγάλο ὕψος, πού δέν μπορεῖ νά μετρηθεῖ!  Πόσο φρικτό μυστήριο, πού ὑπερβαίνει τή δύναμη τοῦ νοῦ!»

 


[1] «Η εικόνα της Ανάστασης στη Βυζαντινή τέχνη», http://www.amen.gr/article/i-eikona-tis-anastasis-stin-buzantini-texni

[2] Πρξ 2,24.

[3] Βλ. Παύλος Ευδοκίμωφ, Η τέχνη της Εικόνας – Θεολογία της Ωραιότητος, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1980, σ. 237.

[4] «Η Ανάσταση του Χριστού», http://www.amen.gr/article/i-anastasi-tou-xristou

[5] Στο ίδιο.

[6] Είναι άξιο να τονίσουμε εδώ, ότι οι Μυροφόρες στον Τάφο ή η παράσταση του «Λίθου» είναι ένας «ποιητικός» τύπος της Ανάστασης, κυρίως της πρώιμη βυζαντινής εποχής. Βλ. «Η εικόνα της Αναστάσεως του Χριστού – Ιστορική εξέλιξη», http://www.imaik.gr/?p=8287.

[7] «Η ερμηνεία της εικόνας της Αναστάσεως», http://www.diakonima.gr/2014/04/28/%CE%B7-%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B7%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD%CE%B1%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B5%CF%89%CF%82-2/

[8] «Η Ανάσταση ή εις Άδου Κάθοδος», https://anthologio.wordpress.com/2016/04/29/%CE%AC-%CE%AE-%CE%AC-%CE%AC/

[9] Για το κατέβασμα του Χριστού στον Άδη αναφέρει εύστοχα ο Παύλος Ευδοκίμωφ ότι: «Ο Χριστός κατεβαίνει εκεί, φορτωμένος με την αμαρτία και φέρει τα στίγματα του Σταυρού, της σταυρωμένης Αγάπης», βλ. Π. Ευδοκίμωφ, Η τέχνη της Εικόνας – Θεολογία της Ωραιότητος, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1980, σ. 239.

[10] «Ερμηνεία της εικόνας της Ανάστασης του Κυρίου», http://www.saint.gr/9/texts.aspx.

[11] «Η εις Άδου Κάθοδος», http://i-m-patron.gr/i-m-patron-old.gr/keimena/texnh/anastasis.html

[12] Στο «Η Θεολογία της Αναστάσεως του Κυρίου στην περί ανακεφαλαιώσεως διδασκαλία του Αγ. Ειρηναίου» αναφέρεται ότι «Η εν Χριστώ σωτηρία είναι ουσιαστικά “εκκένωσις του θανάτου” και χορήγηση της ζωής», http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?contents=selides_katixisis/contents_Easter.asp&main=kat014&file=kef12.htm

[13] «Η ερμηνεία της εικόνας της Ανάστασης», http://oodegr.com/oode/esxata/anast_eikona1.htm.

[14] «Η εις Άδου Κάθοδος», http://i-m-patron.gr/i-m-patron-old.gr/keimena/texnh/anastasis.html

[15] «Η ερμηνεία της εικόνας της Αναστάσεως», http://users.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/tributes/pasxa/ermhneia_ths_eikonas_ths_anastasews.htm

[16] «Η Ανάσταση ή εις Άδου Κάθοδος», https://anthologio.wordpress.com/2016/04/29/%CE%AC-%CE%AE-%CE%AC-%CE%AC/

[17] «Ερμηνεία της εικόνας της Ανάστασης του Κυρίου», http://www.saint.gr/9/texts.aspx

[18] «Η εις Άδου Κάθοδος», http://i-m-patron.gr/i-m-patron-old.gr/keimena/texnh/anastasis.html

[19] «Η ερμηνεία της εικόνας της Ανάστασης», http://www.diakonima.gr/2014/04/28/%CE%B7-%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B7%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD%CE%B1%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B5%CF%89%CF%82-2/

[20] Βλ. Π. Ευδοκίμωφ, Η τέχνη της Εικόνας, σσ. 242-243.

Ο Νυμφίος της Εκκλησίας

νυμφίος 2

Ο Νυμφίος της Εκκλησίας μας δεν είναι άλλος παρά ο Θεάνθρωπος Υιός και Λόγος του Θεού, που χαμήλωσε τους ουρανούς και κατήλθε στον κόσμο.

Ο ίδιος ο Χριστός συχνά παρομοίασε τον ερχομό Του με γάμο και τον εαυτό Του με Νυμφίο (γαμπρό). Η σημασία αυτής της παρομοίωσης είναι ότι στο πρόσωπο του Χριστού συντελείται ένας «ιερός γάμος» Θεού και ανθρωπότητας.

Ο απόστολος Παύλος στην επιστολή προς Εφεσίους κεφ.5, που διαβάζεται κατά την τελετή του γάμου, παρομοιάζει τη σχέση του αντρόγυνου με τη σχέση του Χριστού με την Εκκλησία, αλλά και το «Άσμα Ασμάτων», το ερωτικό τραγούδι του βασιλιά Σολομώντα που βρίσκεται στην Παλαιά Διαθήκη, ερμηνεύεται ως αλληγορία του έρωτα του Θεού προς τον άνθρωπο.

Η κάθοδος του Θεού στον κόσμο είναι το μέγα μυστήριο, η κένωσή Του. Αυτός ο θείος έρωτας « δι΄ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν» φθάνει στα όριά του, στα άκρα. Ανεβαίνει στο Σταυρό και μετά κατεβαίνει στον Άδη. Δεν υπάρχει πιο χαμηλός τόπος και τρόπος για να πάει ο Θεός. Αυτή είναι η Άκρα Ταπείνωση του Θεού, ο Νυμφώνας Του.

Ο αγιογράφος κ. Κωνσταντίνος Ξενόπουλος, επεξεργάζοντας ποιητικά τη διδασκαλία της εκκλησίας σχετικά με το πρόσωπο του Νυμφίου Χριστού, απέδωσε με τον χρωστήρα του σε μία πρωτότυπη σύνθεση τον Ιησού, ολόσωμο και σε μετωπική στάση. Η σύνθεση, η οποία βρίσκεται στον Ιερό Ναό Τιμίου Σταυρού Κατερίνης φέρει στοιχεία της Μακεδονικής σχολής, όπως είναι ο ρεαλισμός με τον οποίο αποδίδεται το σώμα και το πρόσωπο του Χριστού αλλά και ο εσωτερικός φωτισμός τον οποίο αποπνέει. Μερικά στοιχεία μας παραπέμπουν και σε εικόνες του Εμπαιγμού του Κυρίου ή του Χριστού Ελκόμενου, όπως είναι η κόκκινη χλαμύδα, το ακάνθινο στεφάνι, το δέσιμο των χεριών και η κάλαμος. Πίσω από τον Χριστό δεσπόζει ο Σταυρός επάνω στον Γολγοθά, ο οποίος τον περιμένει για να συντελεστεί η τραγικότερη πράξη της αγάπης Του προς τον άνθρωπο, η Σταύρωσή Του, ο Νυμφώνας Του.

Σκέψεις για την αλληγορική διήγηση του κ. Κ. Ξενόπουλου

EX3

Το αφήγημα του κ. Ξενόπουλου αποτελεί μια ωφέλιμη διήγηση, η οποία ανήκει στο γοητευτικό είδος της αλληγορίας. Ακολουθεί μια πρωτότυπη δομή με μια ενδιαφέρουσα τελική ανατροπή.

Αρχικά, το κείμενο θυμίζει το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη “Όνειρο στο κύμα”, το οποίο αναφερόταν με αναδρομική αφήγηση στον ανεκπλήρωτο εφηβικό έρωτα του ήρωα. Στο κείμενο του κ. Ξενόπουλου, όμως, αλληγορικά υποβόσκει ο θείος έρωτας. Όπως οι παραβολές του Χριστού αποκαλύπτουν το σωστό modus vivendi που προέβαλε η διδασκαλία Του, έτσι και το συγκεκριμένο κείμενο μέσα από μια φαινομενικά “αλλότρια” ιστορία επιτυγχάνει να μας μυήσει στο αναγεννητικό λουτρό της ψυχής, την Ιερά Εξομολόγηση.

Η διήγηση χαρακτηρίζεται από λιτή περιγραφή, γοργή δράση, περιεκτικό νόημα, οργανωμένη δομή και εύληπτο περιεχόμενο. Πρόκειται για μια εξαιρετικά χρήσιμη διδασκαλία με την απλότητα και τη γοητεία που ασκεί η αλληγορία ως είδος.

Ως προς το περιεχόμενο, το έργο αποτελεί μια ιδιαίτερα ευφυή σύλληψη. Παρόλο που υπάρχουν διάσπαρτα μέσα στο κείμενο νύξεις οι οποίες προετοιμάζουν τον αναγνώστη  και προοικονομούν την τελική αποκάλυψη (όπως είναι η έκφραση “προφάσεις εν αμαρτίαις”, η επίσκεψη του αφηγητή στην εκκλησία, τα λόγια του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου από τον Κατηχητικό Λόγο του, η μεταφορική εικόνα με τα μεταλλικά σκουριασμένα λέπια που ξεκολλούν από πάνω του, η εικόνα του εγγονού με τους Αγγέλους και κυρίως η εικόνα της ψυχής του ήρωα με τη μορφή παιδιού και η χαρά των Αγγέλων), ωστόσο στο τέλος ο αναγνώστης ξαφνιάζεται ευχάριστα, όταν διαπιστώνει ότι η “ομορφότερη των χρόνων εκείνων” δεν αναφέρεται σε μια σαρκική ερωτική έλξη, αλλά σε μια ανώτερη πνευματική έλξη προς το ιερό μυστήριο της εξομολόγησης.

Έτσι, ο συγγραφέας επιτυγχάνει μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση και την εκτενή χρήση διαλόγου να ζωντανέψει την αφήγησή του και να διδάξει, χωρίς να κάνει κήρυγμα. Για άλλη μια φορά ο κ. Ξενόπουλος κατόρθωσε να μας γοητεύσει με τη γραφή του, η οποία χαρακτηρίζεται από δωρικότητα, ενάργεια και ζωντάνια. Ως σύγχρονος Αίσωπος κάνει εύστοχη και εύστροφη χρήση της αλληγορίας, για να μας υπενθυμίσει ότι μέσα στον κυκεώνα των σύγχρονων προβλημάτων υπάρχει και μας περιμένει υπομονετικά το ιερό μυστήριο της εξομολόγησης, το οποίο θα μας αναγεννήσει πνευματικά. Υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι “ποτέ δεν είναι αργά… Ακόμα και την «Ενδεκάτην»”.

 

ΜΑΡΙΑ ΧΑΛΚΙΑ

ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

Μάθε, λοιπόν, ότι…

(συνέχεια από το προηγούμενο)

Διαβάστε το πρώτο μέρος πατώντας εδώ, και το δεύτερο μέρος εδώ 

-Άστο το παιδάκι, μου απάντησε, είναι η ψυχή σου. Οι Άγγελοι γύρω σου, πανηγυρίζουν, περίμεναν την ημέρα αυτή πώς και πώς  να έρθει. Το φώς που βλέπεις μπροστά στην ωραία πύλη, βγαίνει από την Αγία Τράπεζα όπου είναι το θυσιαστήριο του Κυρίου.

Σήμερα όλ’ αυτά τα βλέπεις με άλλα μάτια και μια διαφορετική ανανεωμένη όψη!

Όταν πρωτογνωριστήκαμε σου είχα πει αν θυμάσαι, εκεί έξω ότι εγώ μπορώ να σε κάνω να μη χάσεις τη νιότη σου και να βλέπεις με άλλα μάτια τις ομορφιές και τις δυσκολίες της ζωής.

Δεν με πίστεψες, έφυγες και με απέφευγες συνεχώς.

Σήμερα ήρθες και μιλήσαμε και μόνος σου πλέον καταλαβαίνεις τι έχασες όλα αυτά τα χρόνια. Αν δεν μιλούσαμε σήμερα, δεν θα είχες την δυνατότητα να δεις τα «παραδείσια παιχνίδια» των Αγγέλων με τον εγγονό σου. Επίσης δεν θα είχες δει τη δική σου αναγέννηση και το Άκτιστο Φώς του Κυρίου.

Βλέπεις γύρω σου όλα αυτά τα σκορπισμένα μεταλλικά λέπια που έφυγαν από πάνω σου και τώρα δεν καμπουριάζεις από το βάρος και περπατάς ως «ευθυτενής νεανίας»;

Εάν μετρήσεις όλα αυτά τα λέπια, είναι τόσα, όσα και τα χρόνια από τότε που με γνώρισες και έφυγες μακριά μου. Σε έψαχνα όλα αυτά τα χρόνια γιατί πάντα σ’ αγαπούσα. Προσπαθούσα τότε με κάθε τρόπο να σου δείξω, αλλά εσύ δεν με πίστευες. Αυτά, λοιπόν, τα λέπια έχουν το καθένα τόσο βάρος που σε έφεραν σε σημείο ψυχικής τύφλωσης και να μη σε αφήνουν να δεις την αλήθεια.

Από ντροπή, είχα το κεφάλι μου κάτω και δεν μπορούσα να τη δω στα μάτια.

Ένιωθα, όμως, τόσο ανανεωμένος απ’ όλη αυτή την κατάσταση, αλλά και μετανιωμένος που άφησα όλα τα προηγούμενα χρόνια να περάσουν και να φορτώνομαι τα διάφορα και ασήκωτα βάρη.

Γύρισα τολμώντας να την κοιτάξω στα μάτια και της είπα:

-Ποτέ δεν σε ρώτησα ποιο είναι το όνομα σου, πέρασαν τόσα χρόνια από την πρώτη μας γνωριμία, μετέπειτα σε έφερνα στη σκέψη μου για λίγο διάστημα, μέχρι που σε ξέχασα εντελώς. Σήμερα συναντηθήκαμε κατά παράξενο τρόπο. Τουλάχιστον πες μου το όνομά σου.

-Θα σου το πω. Λυπάμαι που θα το μάθεις τώρα, συνάμα χαίρομαι που το μαθαίνεις σήμερα, γιατί ποτέ δεν είναι αργά …  Ακόμα και την «Ενδεκάτην» έχεις χρόνο. Μάθε, λοιπόν, ότι είμαι η

«ΙΕΡΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ».

eksomologisi

Είναι πλέον αργά;

paidi kai aggeloi

(συνέχεια από το προηγούμενο)

Όταν ένα καλοκαιρινό απόγευμα Σαββάτου έβγαλα τον δεκατεσσάρων μηνών εγγονό μου βόλτα, φτάσαμε στην περίβολο της εκκλησίας και ένιωσα την ανάγκη για πρώτη φορά μετά από πάρα πολλά χρόνια να ανάψω ένα κεράκι …

Ξαφνικά μπροστά μου εμφανίστηκε, εκείνη η παλαιά μου γνώριμη και το πιο σπουδαίο; Διατηρούσε εκείνη τη δροσερή ομορφιά που είχε όταν τη πρωτογνώρισα και αυτό που μου φάνηκε τόσο παράξενο …  ήταν νέα όπως τότε!

-Εσύ; Της λέω!

-Ναι, μου απαντά με το ίδιο χαμόγελο και ιλαρότητα, σαν να μη πέρασε ημέρα από τότε.

-Μα πως είναι δυνατόν να παραμείνεις ίδια, ενώ εγώ άλλαξα τόσο πολύ και αισθάνομαι βαρύς, που πέρα από τα χρόνια που έχω φορτωθεί, νιώθω να έχω και αλλά πολλά ασήκωτα φορτία. Πες μου, λοιπόν, πώς τα κατάφερες να παραμείνεις έτσι όπως τότε;

-Αν με είχες ακούσει εκείνα τα χρόνια που πρωτογνωριστήκαμε, σήμερα θα είχες μια διαφορετική νιότη και θα έβλεπες με διαφορετικά μάτια.

-Κρίμα, τώρα πλέον είναι αργά … στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτη!

-Ποτέ δεν είναι αργά, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει στον Κατηχητικό του λόγο «…Εί τις εις μόνην έφθασεν την ενδεκάτην, μη φοβηθή την βραδύτητα. Φιλότιμος γάρ ών ο Δεσπότης,δέχεται τον έσχατον καθάπερ και τον πρώτον. αναπαύει τον της ενδεκάτης, ως τον εργασάμενον από της πρώτης…»

-Γι’ αυτό, λοιπόν, έλα μέσα να μιλήσουμε, σίγουρα θα έχουμε να πούμε πολλά για σένα.

-Να αφήσω τον εγγονό μου σπίτι και επιστρέφω αμέσως.

-Πάλι πρόφαση; Δεν κατάλαβες τόσα χρόνια ότι οι προφάσεις είναι εμπόδιο να προχωρήσουμε μπροστά; Δεν θα επιστρέψεις, δεν σε πιέζω, αλλά αν θέλεις έλα τώρα και ο εγγονός σου δεν είναι εμπόδιο.

Μάλλον είχε καταλάβει τις σκέψεις μου, γιατί μια ακόμη φορά ήθελα να φύγω … μακριά.

Δεν κατάλαβα πως βρέθηκα μέσα, καθίσαμε αντικριστά. Δεν ήξερα τι να πω και βρισκόμουν σε αμηχανία.

Έβλεπε την αμηχανία μου αυτή και με βοήθησε με έναν μοναδικό τρόπο να βγω από τη δύσκολη αυτή στιγμή.

Μιλούσαμε, ίσως ώρες, δεν ξέρω πόσος χρόνος πέρασε. Για πρώτη φορά ένιωσα την ανάγκη να μιλήσω σ’ άλλον για όλη μου τη ζωή και χωρίς να καταλάβω έτρεχαν δάκρυα ασταμάτητα και έπεσα στα γόνατα και το κεφάλι μου ήταν κάτω στο δάπεδο μέσα στις παλάμες των χεριών μου.

Κάποια στιγμή, δεν ξέρω μετά πόση ώρα όπως είπα και πριν, άρχισα σιγά σιγά να σηκώνομαι και άκουγα κάτι παράξενους θορύβους, όσο σηκωνόμουν τόσο και οι θόρυβοι μεγάλωναν. Κοίταξα παράξενα γύρω μου και έβλεπα κάτι σαν βαριά μεταλλικά σκουριασμένα λέπια να ξεκολλούν από πάνω μου και πέφτοντας κάτω έκαναν τρομακτικό θόρυβο.

Ακούγοντας τους θορύβους αυτούς, συνειδητοποίησα ότι είχα μαζί μου τον εγγονό και δεν τον έβλεπα γύρω μου. Ρώτησα ξαφνιασμένος, που μπορεί να βρίσκεται.

Με καθησύχασε και με έπιασε το χέρι τραβώντας με προς την πόρτα και μου λέει «Εδώ είναι ο εγγονός σου!».

Κοίταζα προς τον άμβωνα του ναού και είδα Αγγέλους να παίζουν με τον μικρό εγγονό μου. Έκαναν ένα παράξενο φτερούγισμα γύρω του και γελούσε. Τον ανέβαζαν ένας ένας στον άμβωνα και τον κατέβαζαν.

Γύρισα το βλέμμα μου μετά προς το κέντρο του ναού και είδα άλλους Αγγέλους να έχουν ένα άλλο μικρό παιδάκι και να τον οδηγούν με χαρές προς την ωραία πύλη, η οποία ήταν τόσο φωτεινή που δεν μπορούσα να δω και να αντικρίσω τι ήταν εκεί.

Ρώτησα ποιο ήταν το παιδάκι αυτό που περιτριγυρίζεται από Αγγέλους.

(συνεχίζεται)

Η ομορφιά της αλληγορίας

kseno-1

Στα χρόνια της περιπλάνησης μου, κατά την εφηβική περίοδο, γνώρισα την ομορφότερη των χρόνων εκείνων.
Όμως, προσπαθούσα με κάθε τρόπο να την αποφύγω βρίσκοντας προφάσεις … δηλαδή «προφάσεις εν αμαρτίαις»!
Η αλήθεια είναι ότι δεν είναι λίγες οι φορές που μπήκα στον πειρασμό να την πλησιάσω. Φοβόμουν και κυρίως ντρεπόμουν πάρα πολύ. Δεν ήξερα αν την πλησίαζα τι να της πω ή πώς να αρχίσω να της μιλώ. Επίσης, σκεφτόμουν το μετά … τι θα σκεφτόταν για μένα;
Έτσι προσπαθούσα με κάθε τρόπο, όσες φορές μας έφερνε ο δρόμος να συναντηθούμε, να την αποφύγω.
Συνέχισα για κάποια χρόνια ακόμη να την αποφεύγω και άλλαζα σοκάκια όπου πίστευα ότι υπήρχε η πιθανότητα να την βρω μπροστά μου, ώσπου τελικά έχασα εντελώς τα ίχνη της.
Αραιά και που την έφερνα στη μνήμη μου. Βλέπετε, ήταν δύσκολο να ξεχαστεί τέτοια νιότη γεμάτη από δροσιά και ομορφιά.
Πέρασαν τα χρόνια, έκανα οικογένεια και απέκτησα δύο παιδιά. Έτσι τελικά την έβγαλα από τη μνήμη μου.
Στα εξήντα μου χρόνια έγινα πρόγονος-παππούς, από τη μεγάλη μου κόρη.
Ένιωθα ευτυχισμένος … έτσι τουλάχιστον πίστευα. Σίγουρα δεν είναι και λίγο να γίνεσαι πρόγονος, άλλωστε τι πιο φυσικό απ’ αυτό! Εκεί όμως που πίστευα ότι είμαι ευτυχής, ερχόταν στιγμές που ένιωθα να χάνομαι … βυθιζόμουν στις σκέψεις και έκανα μέρες να συνέλθω.
Όλοι έχουμε κάτι να μας βασανίζει, ή καλύτερα αν όχι όλοι, οι περισσότεροι.
Έτσι κι εμένα υπήρχε κάτι να με βασανίζει. Όταν γεννήθηκε ο εγγονός μου, σκέφτηκα τον κύκλο της ζωής. Γεννιέσαι και μεγαλώνεις παλεύοντας να επιβιώσεις μέσα από τις τρικυμίες και θαλασσοταραχές της ζωής.
Φεύγει η νιότη και σιγά σιγά οδεύεις προς την δύση της ζωής σου. Όταν γεννήθηκε ο εγγονός μου, εκεί που με έπιασε η συγκίνηση και ένιωσα συγκίνηση για το γεγονός αυτό, κοίταζα τον εαυτό μου στον καθρέφτη και συνειδητοποίησα ότι το γήρας άρχισε να σκιάζει το πρόσωπο μου και ένιωσα βαρύς , μην εννοώντας τα κιλά μου.
Ήρθε ξαφνικά στη μνήμη μου, μια φράση από παλαιά γνώριμη της νιότης … «Άφησε με να σε πλησιάσω κι εγώ θα σε κάνω να αισθάνεσαι πάντα ξανανιωμένος»!
Τι να εννοούσε άραγε; Τώρα δηλαδή πώς θα ήμουν;
Αυτές οι σκέψεις με βασάνιζαν και ίσως μετάνιωνα που δεν είχα ενδώσει τότε, κατά τους χρόνους της εφηβείας μου. Όταν είσαι έφηβος, ο αυθορμητισμός δεν σε αφήνει να σκεφθείς καθαρά μεγαλώνοντας επανέρχονται στην επιφάνεια τα προβληματικά σημεία της παιδικής σου ηλικίας και αν δεν τα λύσεις σε ακολουθούν σ’ όλη σου τη ζωή σου μέχρι να πάρεις την απόφαση να τα λύσεις.
Στην εφηβεία τη μια στιγμή νιώθεις ανεξάρτητος και με πλήρη αυτοπεποίθηση και την επόμενη στιγμή νιώθεις γεμάτος αβεβαιότητα και ψάχνεις να βρεις ενθάρρυνση και συμπαράσταση. Εκεί που νιώθεις ενήλικας, ξαφνικά την άλλη στιγμή νιώθεις παιδί.

Αν είχα πάρει, λοιπόν, την απόφαση τότε, ίσως θα είχα βοηθηθεί να λύσω τα άλυτα.

Ο καθρέφτης με έκανε να σκεφτώ πολλά και να λυπηθώ για κάποια πράγματα που έκανα ή δεν έκανα.
Έβλεπα τον εαυτό μου γερασμένο και ο «Νόστος» στα χρόνια της νιότης με έκανε να αναζητώ αυτήν που τότε απέφευγα συνεχώς.

(συνεχίζεται)

Αποφθέγματα Γέροντος Γρηγορίου Δανιηλίδη (1932-2016)

 

Γέρων Γρηγόριος Δανιηλίδης - έργο Κ. Ξενόπουλου

Γέρων Γρηγόριος Δανιηλίδης – έργο Κ. Ξενόπουλου

…Έζησα την ζωήν αυτήν, επειδή αυτά που μου έλεγαν οι Γέροντες ήθελα να τα κάνω, και σε λίγο κλείνω εβδομήντα χρόνια στο Άγιον Όρος, και εάν πεθάνω εβδομήντα φορές, εάν έχω το δικαίωμα να αναστηθώ και να εκλέξω βίο, πάλι τον ίδιο βίο θα εκλέξω, πάλι την ίδια ζωή. Τόσο την αγάπησα, την ηράσθην δηλαδή πολύ την ζωή αυτή. Όχι ότι εκεί βέβαια περάσαμε ρόδινα, εκεί φάγαμε όλα τα βράχια για να φτιάξουμε αυτό που υπάρχει τώρα, το μονύδριο, το Ησυχαστήριο, αλλά όταν είναι κανείς εσωτερικός αναπαυμένος, δεν του φαίνονται αυτά δύσκολα καθόλου, με όλα προάγεται.

Πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον

Πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον

…Συνήθεια είναι σε όλους τους θεσμούς, όταν γίνεται εξοικείωσις, να πέφτει κανείς απο το ύψος του. Γι αυτό θα πρέπει με τι όρεξη, με τι επιθυμία ήρθαμε στο δρόμο αυτό στην τάξη αυτή, στο πολίτευμα αυτό, στην αγγελική αυτή ζωή, πως ξεκινήσαμε, με τι ζήλο, με τι προθυμία, με τι ανωτερότητα, αυτό να το έχουμε μέχρι τελευταίας αναπνοής.

εί τις θέλει πρώτος είναι, έσται πάντων έσχατος και πάντων διάκονος.

εί τις θέλει πρώτος είναι, έσται πάντων έσχατος και πάντων διάκονος.

…Ο μοναχός προοδεύει όταν δύο τινά φυλάξει στη ζωή του, κάθε μέρα όταν ξημερώνει να λέμε στον εαυτό μας, «Πάτερ μήπως είναι η τελευταία σου μέρα σήμερα αυτή, είσαι έτοιμος, έχεις τα κατάστιχά σου καθαρά, τα έχεις ξοφλημένα όλα; Είσαι έτοιμος να πας να δώσεις λόγο στην άλλη ζωή, στο Θεό μπροστά;» … Αν θυμόμαστε την κόλαση, δε θα πέσουμε στην κόλαση.

…Όπως το έχω πει άλλοτε, η καλογερική είναι και πολύ εύκολη, πάρα πολύ εύκολη, εις τους θέλοντας, αλλά και πολύ δύσκολη εις τους μη θέλοντας. Όταν λες το ευλόγησον και το νάναι ευλογημένο, στο περιβάλλον σου, στο γέροντά σου, στη γερόντισσά σου, είναι όλα χαριτωμένα, και χωρίς να θέλεις χαίρεσαι και αγάλλεσαι και έχεις μέσα σου τη χάρη του Θεού. Αν όμως προβάλεις το αντίθετο, το εγώ δηλαδή, τότε ανατρέπονται όλα, και δεν μπορείς να βρεις άκρη, κι εσύ ταλαιπωρείσαι και στο μέρος που είσαι στους ανθρώπους που είσαι κι αυτούς τους αναστατώνεις και ταλαιπωρούνται. Ενώ όπως έχουμε εμείς το λεξιλόγιο το καλογερικό, «ευλόγησον και νάναι ευλογημένο» αυτές τις χαριτωμένες λέξεις αν τις λέμε, τότε όλα βαδίζουν θεάρεστα και σωστά. Όταν κάνουμε έτσι είναι εύκολη η ζωή.

Αινείτε αυτόν, πάντες οι άγγελοι Αυτού.

Αινείτε αυτόν, πάντες οι άγγελοι Αυτού.

…Κάθε πράγμα που πολεμείται είναι απο τον Θεόν, άμα το σωστό δεν πολεμηθεί, δεν είναι σωστό.

…Ένα είναι το γεγονός, ότι εγκυμονούν απρόβλεπτες καταστάσεις και για να τις ξεπεράσουμε αυτό που πρέπει να έχουμε είναι μετάνοια και προσευχή, τίποτε άλλο. Διότι σαν έθνος και σαν άτομα φίλους δεν έχουμε, γειτόνους δεν έχουμε, είμεθα κρεμάμενοι επί ξύλου ξηρού, γι αυτό ένα που θα μας σώσει όπως έσωσε και τον Λωτ, είναι η μετάνοια και η καλή ζωή που θα έχουμε, αρρήτω τρόπω ο Θεός μπορεί να μας σώσει και να μας φυλάξει, και σαν άτομα και σαν σύνολο.

4

Επίσκεψη στον Μυλοπόταμο

b-1

17 Οκτωβρίου 2016. Επίσκεψη στο Κάθισμα του Αγίου Ευσταθίου στον Μυλοπόταμο. Το κελί βρίσκεται στην Βόρεια πλευρά του Αγίου Όρους μετά την Ιερά Μονή Ιβήρων με κατεύθυνση προς την Μεγίστη Λαύρα, εξάρτημα της οποίας είναι το κελί.

Ο παλαιός πύργος στέκει επιβλητικός στους καραβοκύρηδες και τους ψαράδες που περνούν από εκεί. Αντιγράφοντας από το εξαιρετικό site του Μυλοποτάμου: «Περισσότερα από χίλια χρόνια, από τον καιρό του Αγίου Αθανασίου, ο Μυλοπόταμος με τα σταφύλια των αμπελώνων του παράγει νάματα πολλαπλώς ευλογημένα, τόσον χάριν μεταλήψεως όσον και χάριν ευφράνσεως εν γένει. Στο θαυμαστό αυτό και άγιο τόπο εγκλιματίζονται και ευδοκιμούν ποικιλίες πολλές, με τον κόπο των ανθρώπινων χεριών. Τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του τόπου προείδε άλλωστε ο Άγιος Αθανάσιος, γι αυτό και όρισε, εκτός από αμπελώνας, ο Μυλοπόταμος να είναι και χώρος ανάπαυσης και ανασυγκρότησης των μοναχών.»

Ο αγιογράφος Κωνσταντίνος Ξενόπουλος με μια ομάδα που αποτελούνταν από τρεις Αυστριακούς πολιτικούς και έναν ομογενή της Γερμανίας που δραστηριοποιείται στην Φραγκφούρτη στον πολιτικό χώρο ήταν οι επισκέπτες του γέροντα Επιφάνιου τον Οκτώβρη. Απόλαυσαν την άψογη φιλοξενεία του γέροντος Επιφανίου και της συνοδείας του.

Οι ξένοι πολιτικοί ενθουσιασμένοι από την φιλοξενία, την τοποθεσία, την μαγειρική και την ποιότητα του Μυλοποταμινού οίνου, έκαναν την σκέψη να οργανώσουν κάτι πολύ σημαντικό: «Εβδομάδα Αγίου Όρους».

Η ομάδα παρακολούθησε τις ακολουθίες στον μικρό κατανυκτικό ναΐσκο και για κάποιους αυτό ήταν πρωτόγνωρη εμπειρία! Το βράδυ ο ήχος των κυμάτων που ξεσπούσαν στα βράχια ακριβώς κάτω από το ησυχαστήριο θύμιζε στους επισκέπτες την κατάσταση της ψυχής που βρίσκει στο Άγιον Όρος ένα ασφαλές λιμάνι για να ξεκουραστεί.

img_3740-1

Στο έργο που παρουσιάζεται εδώ, ο πατήρ Επιφάνιος έχει φιλοτεχνηθεί όπως είναι γνωστός στους περισσότερους, ως αρχιμάγειρας του Αγίου Όρους. Προτάσσει τα χέρια του που κρατούν τον ταβά με τα ψάρια και την πεντανόστιμη νηστίσιμη σάλτσα. Τα γελαστά, φωτεινά του μάτια μιλάνε για την αγάπη με την οποία προσφέρει όλα τα γεύματα που ετοιμάζει. Στο έξεργο στο πάνω και δεξί μέρος του έργου εικονίζεται ο Μυλοπόταμος, όπως τον βλέπει ο επισκέπτης απο την θάλασσα.

a-1c-1d-1e-1f-1

Με την άδεια του πινέλου

img_3754Με χρωματική παλέτα φυσικών αποχρώσεων ο γέροντας Παΐσιος γίνεται αμέσως αντιληπτός. Μια ζωγραφική σύνθεση με υπογραφή – κάτω, δεξιά, Κ. Ξενόπουλος – απαντά στους θεατές που στέκονται και την κοιτάζουν.

Ο Άρχοντας Αγιογράφος του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας παρουσίασε ένα νέο έργο που φέρει αγιορείτικη παράδοση, γνώση, ποιότητα αλλά και έκφραση του ανήσυχου πνεύματός του.

Το έργο αυτό μιλάει σε αυτούς που ακούνε αυτά που έχει να τους πει, να τους δείξει, ζωγραφίζοντας. Με στοιχεία κλασσικής ζωγραφικής δεμένα με λαϊκότροπη βυζαντινή – χαρακτηριστικό γνώρισμα του καλλιτέχνη – πρόκειται για έργο φιλοτεχνημένο με αυγοτέμπερα πάνω σε ξύλο.

Στα 30 χρόνια που ζει και εργάζεται εκτός του Αγίου Όρους όπου έζησε ως μαθητής και καθηγητής, ο Κωνσταντίνος Ξενόπουλος δεν σταματά να αναπαράγει στιγμές, βιώματα, εμπειρίες και ανησυχίες που σχετίζονται άμεσα με το Περιβόλι της Παναγίας.

Ο Άγιος Παΐσιος, πλέκει κομποσχοίνι έξω από το καλύβι που έφτιαξε ο ίδιος με απλά υλικά. Το καλύβι βρίσκεται δίπλα στο κελί των Αρχαγγέλων σε περιοχή της Ι.Μ. Ιβήρων.  Ο καλλιτέχνης επέλεξε να εικονίσει τον Άγιο σε πολύ μεγαλύτερη ηλικία απ’ αυτήν που είχε όταν ζούσε στο καλύβι αυτό. Η τέχνη όμως του το επιτρέπει. Όπως και του επιτρέπει να ονειρεύεται και να αναπολεί, να φτιάχνει με το πινέλο του φτερά και να πετά σε αγαπημένους τόπους και καταστάσεις.