Η Αγιογραφία σήμερα

h-agiografia-shmera-1

Προηγούμενη δημοσίευση http://ow.ly/PjJAB 

Η δημιουργία ενός εκκλησιαστικού έργου –δηλαδή η αγιογραφία- είναι έργο θεόπνευστο. Το να παρουσιάζει κάποιος το σωτήριο νόημα της ευαγγελικής αποκαλύψεως,

που εμπιστεύεται ο ίδιος ο Θεός στον ταλαντούχο και χαρισματούχο τεχνήτη αγιογράφο, δεν μπορεί να καθορισθεί μέσα σε απλά επαγγελματικά πλαίσια και μόνο. Και σίγουρα δεν μπορεί να μείνει κανείς ανενεργός απέναντι στις προκλητικές σκηνές που μπορεί να αντικρύσει αγιογράφους επαγγελματίες με το ένα χέρι στο πινέλο και στο άλλο το τσιγάρο! Ή να ιστορούνται εικόνες ανάμεσα σε ακούσματα ροκ ή οποιασδήποτε άλλης μοντέρνας μουσικής. Εδώ οι πιστοί έχουν ένα λόγο να πουν και δεν πρέπει να δέχονται εικόνες που ιστορούνται μέσα στο κλίμα αυτό. Η τέχνη είναι μια γλώσσα θεόπνευστη και εκφράζεται μέσα από τα χρώματα, τις γραμμές και τις φόρμες και έχει δημιουργηθεί από την καθολική πορεία της Εκκλησίας στην ιστορία, γράφει ο μεγάλος Ρώσσος αγιογράφος, L. Ouspensky (1902-1987).

Αλλά υπάρχει και η άλλη διάσταση που θα πρέπει να δούμε και να προσεγγίσουμε. Τί μπορεί να σημαίνει η εικόνα στη σημερινή εποχή μας, όπου η εικονολατρεία και η εικονομαχεία είναι και πάλι στο προσκήνιο; Γνωρίζουμε όλοι ότι η κοινωνία μας έχει χαρακτηρισθεί ως κοινωνία των «εικόνων». Ο σημερινός άνθρωπος βομβαρδίζεται καθημερινά από χιλιάδες εικόνες χάνοντας με τον τρόπο αυτό την αρχέγονη εικόνα του.

5116-8

Στη φιλοσοφία για πολλά χρόνια είχε επικρατήσει η θεωρία του «θανάτου του Θεού». Ο Θεός είναι νεκρός έλεγε ο Νίτσε, και αργότερα ο Σαρτρ, αν και πίστευε ότι κάτι τέτοιο είναι ένα θέμα μακρυά από την πραγματικότητα. Αλλά πώς είναι δυνατόν να μιλά κανείς για το θάνατο ενός Θεού; Είναι δυνατόν να αναφερόμαστε στο θάνατο και τη ζωή ενός Θεού; Κι εδώ πρέπει να επισημάνουμε τη διαφορά ανάμεσα στο θάνατο του θεού (με μικρό) και το θάνατο των Θεών, δηλαδή των ειδώλων, για τα οποία μιλούσε ο Νίτσε. Και το είδωλο δεν είναι τίποτε παραπάνω παρά ένα ιδεολογικό εργαλείο στα χέρια των αθεϊστών για να δώσουν μια πνευματική υπόσταση στη σκέψη τους. Το είδωλο, γράφει ο Jean Marion, μας δείχνει το πρόσωπο ενός θεού. Το είδωλο δεν ομοιάζει στον πιστό αλλά στο θείο. Κι αυτό το θείο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο προσωπικός μας θεός. Η διαφορά όμως είναι τεράστια όταν μιλούμε για το πρόσωπο στην εικόνα. Ο Ν. Μπερδιάεφ τονίζει, ότι στο πρόσωπο του Χριστού ο Θεός γίνεται ο ίδιος πρόσωπο και στη συνέχεια ο άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει το δικό του πρόσωπο. Το πρόσωπο απελευθερώνει τον ανθρώπινο εγωϊσμό και βοηθά στην προσωπική μου υπέρβαση για να μπορέσω να δω «πρόσωπον προς πρόσωπον» την αλήθεια.

Αλλά επανερχόμενοι στα παραπάνω το ερώτημα γίνεται ουσιαστικότερο. Για ποιό θείο μιλούμε; Ποιά ταύτιση του ειδώλου με το θείο νοείται εδώ; Πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι ο Χριστιανός σε καμία περίπτωση δεν χρειάζεται κάποιο συγκεκριμένο είδωλο για να επικοινωνήσει με τον Θεό. Εδώ η έννοια της «συνεργείας» είναι το κλειδί. Η επικοινωνία αυτή είναι μια θεοφάνεια. Ο Θεός αποκαλύπτεται στον άνθρωπο χωρίς την ύπαρξη των ειδώλων. Αποκαλύπτεται ο αληθινός Θεός «… εν δύο φύσεσιν ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως», χωρίς να κρύβεται ανάμεσα σε σκιές. Γιατί όμως διαφέρει η εικόνα από το είδωλο; Εδώ η ίδια η Βίβλος θα μας βοηθήσει στην κατανόηση αυτής της διαφοράς. Εάν στην Παλαιά Διαθήκη ο άνθρωπος φοβάται να κατανοήσει τον Θεό –του δίδει μάλιστα το όνομα ΓΙΑΧΒΕ, ο ΩΝ-, στην Καινή Διαθήκη ο ίδιος ο Θεός είναι δίπλα στον άνθρωπο. Τον αισθάνεται δίπλα του, του πιάνει το χέρι, διαλογίζεται μαζί του. Η εικόνα δεν είναι μόνον το μέσο επικοινωνίας στη λατρευτική μας ζωή. Είναι κάτι παραπάνω. Είναι αυτό που πρέπει να γίνει ο καθένας μας όχι «εν ουρανοίς» αλλά… «επί της γης».

Ζούμε σε μια πληθωρική εποχή που δυσκολευόμαστε να παρακολουθήσουμε τις ραγδαίες κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις. Η ίδια η εκκλησιαστική τέχνη πρέπει κι αυτή να προσέλθει σε διάλογο και να δώσει τη δική της μαρτυρία. Από τη στιγμή που χάθηκε το λειτουργικό μας βίωμα είναι επόμενο να βρισκόμαστε αδύνατοι να «διαλογισθούμε» και με την εικόνα. Αυτή όμως διατηρεί πάντοτε, κρυφά ή φανερά, τη διαχρονικότητά της και μας προσκαλεί να την αναζητήσουμε. Ευχής χρεία!

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΒΑΣ. ΖΟΡΜΠΑ

ΘΕΟΛΟΓΟΥ-ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΥ

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1417-agiografia-shmera

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s