Ο Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης (Νεκροταφειακός) και οι εικόνες του

Ο ναός της Αγίας Αικατερίνης είναι ο πρώτος και παλαιότερος κοιμητηριακός ναός της πόλης της Κατερίνης, η οποία πριν το 1929 ήταν ακόμη μία μικρή κώμη συγκροτημένη σε Κοινότητα, μέχρι μάλιστα τα τέλη του 19ου αι. και τις αρχές του 20ου δεν αποτελούσε καν έδρα της Επισκοπής Κίτρους. Οι επίσκοποι Κίτρους έδρευαν μέχρι τότε στον ιστορικό Κολινδρό.

Από το 1904 αναλαμβάνει τα αρχιερατικά του καθήκοντα, με έδρα πλέον την Κατερίνη, ο επίσκοπος Παρθένιος (Βαρδάκας), ο οποίος στο γνωστό ιστορικό-γεωγραφικό του δοκίμιο με τίτλο «Περιγραφή κυρίως εννέα ετών…» μας πληροφορεί για τους ναούς που βρήκε στην Κατερίνη: «Εκ φύσεως και ανατροφής ευλαβείς και φιλόθρησκοι άνθρωποι οι χριστιανοί κάτοικοι της Αικατερίνης, διετήρησαν και διατηρούσιν αξιοπρεπώς τους δύο ιερούς Ναούς της πόλεως, τον της Θείας Αναλήψεως και τον της Αγίας Αικατερίνης… και το εν Αγία Αικατερίνη Νεκροταφείον της Κοινότητος δι΄ασβεστοκτίστου λιθίνης περιοχής ολόκληρον προ ολίγων ετών περιέκλεισαν και τον ιερόν τούτον Ναόν λαμπρώς επεσκεύασαν…» όπου βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο ναός οικοδομήθηκε μάλλον κατά το β΄μισό του 19ου αι.

Πρόκειται για μια μονόχωρη βασιλική, όχι μεγάλων διαστάσεων, που εσωτερικά χωρίζεται σε τρία κλίτη από δύο σειρές κιόνων. Νάρθηκας δεν υπάρχει και ούτε μπορεί να γίνει λόγος για σημαντικό τέμπλο, οι εικόνες όμως που βρίσκονται πάνω σ΄αυτό είναι ιδιαίτερης ομορφιάς και αξίας και κυμαίνονται ανάμεσα στα έτη 1831 και 1887.
Το τέμπλο δεξιά και αριστερά της Ωραίας Πύλης κοσμείται από έξι (6) εικόνες (εκτός των δύο βημοθύρων με ολόσωμους τους Αρχαγγέλους Μιχαήλ και Γαβριήλ).

ΔΕΞΙΑ έχουμε:

Τον Κύριο ένθρονο με ανοιχτό ευαγγέλιο και ευλογούντα (αργυρά: φωτοστέφανο σφυρήλατο, χέρια, πόδια) Χείρ Σταυράκη Μαργαρίτου εκ Κολακιάς / Αφιέρωμα Γεωργίου Δημητρίου τ΄Αθανασίου (εικ. 1).

Εικ. 1

 

 

 

 

 

 

Εικ. 1

Τον Ιω. Πρόδρομο ιστάμενο με αργυρό φωτοστέφανο και επιγραφή: Δια Δεήσεως και Δαπάνης του ελαχίστου δούλου του Θεού Τέγου Πόδα και των τέκνων αυτού. Δια χειρός Δημητρίου χ: 3΄: εκ Κολακιάς 1863 (εικ. 2).

Εικ. 2

 

 

 

 

 

Εικ. 2

 

Τον Άγιο Αθανάσιο ένθρονο με Αρχιερατικό Σάκκο και ανοιχτό ευαγγέλιο «Είπεν ο Κύριος· Ούτω λαμψάτω το φως ημών… τον πατέρα υμών τον εν τοις ουρανοίς» και επιγραφή: «Δια συνδρομής των δούλων του θεού πούλιου αθανασίου λιόλιου: θεοχάρη βασιλίου κυπαρίσει 1864» χείρ σταυράκη μαργαρίτου (εικ. 3).

Εικ. 3

 

 

 

 

 

 

Εικ. 3

Τους Άγ. Κων/νο και Ελένη με Χριστό άνωθεν, ευλογούντα και κρατούντα ευαγγέλιο (1831) (εικ. 4).

Εικ. 4

 

 

 

 

 

Εικ. 4

Τον Άγ. Γεώργιο με σκηνές του μαρτυρίου του και επιγραφή: «Άγιε Μεγαλομάρτυς του Χριστού Γεώργιε πρέσβευε υπέρ του δούλου του Θεού Γεωργίου Διαμαντή 1831 εκ κώμης Κατερίνης» (εικ. 5).

Εικ. 5

 

 

 

 

 

 

Εικ. 5

 

ΒΗΜΟΘΥΡΟ ΔΕΞΙΟ με τον Άρχοντα Γαβριήλ ιστάμενο (λαϊκής τέχνης) (άνευ χρονολογικής ενδείξεως)

Τους Αγ. Αναργύρους Κοσμά και Δαμιανό (με αργυρά τα δεξιά τους χέρια) με Χριστό άνωθεν, ευλογούντα και με τα δύο του χέρια (1831) (εικ. 6).

Εικ. 6

 

 

 

 

 

Εικ. 6

 

ΑΡΙΣΤΕΡΑ της Ωραίας Πύλης έχουμε:

Την Παναγία ένθρονη και Βρεφοκρατούσα («Η Μήτηρ Θεού / Η πάντων χαρά») (εικ. 7).

Εικ. 7

 

 

 

 

 

 

Εικ. 7

 

Αργυρά: τα 2 φωτοστέφανα και τα χέρια και πόδια της Παναγίας

«Αφιέρωμα ιωάννου κωνσταντίνου φτεργιότης 1864 δια χειρός σταυράκη μαργαρίτη»
Την Αγία Αικατερίνη ένθρονη με σκηνές του βίου και του μαρτυρίου της (φωτοστέφανο και χέρια: αργυρά) «Αφιέρωμα αθανασίου Πα: Γεωργίου εκ λιβάδη. χείρ σταυράκη μαργαρίτου εκ Κολακιάς» (εικ. 8).

Εικ. 8

 

 

 

 

 

Εικ. 8

Την Ανάληψη του Χριστού (αργυρά: φωτοστέφανα Παναγίας – Χριστού, δεξί χέρι Απ. Πέτρου) «Αφιέρωμα Γεωργίου αθανασίου υιοί του Δήμου εκ χωρίου λιβάδη 1864. Δια χειρός σταυράκη μαργαρίτου εκ Κολακιάς» (εικ. 9).

Εικ. 9

 

 

 

 

 

 

Εικ. 9

Τους Άγ. Αθανάσιο και Άγ. Νικόλαο, ιστάμενους, ευλογούντας, με ευαγγέλια κλειστά (ο α΄με σάκκο, ο β΄με φελώνιο) και Χριστό άνωθεν ευλογούντα (εικ. 10).

Εικ. 10

 

 

 

 

 

Εικ. 10

«Δέησις….. αστερίου, αθανασίου κ’ Γεωργίου των αυτού αδελφών εκ κώμης Κατερίνη» 1831.

Τους Άγ. Ελευθέριο και Άγ. Χαραλάμπη, ιστάμενους, ευλογούντας, με ευαγγέλια κλειστά και Χριστό άνωθεν ευλογούντα (1831) (εικ. 11).

Εικ. 11

 

 

 

 

 

 

Εικ. 11

ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΒΗΜΟΘΥΡΟ: Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ να φονεύει κάτω απ΄τα πόδια του τον ανθρωπόμορφο δαίμονα και κάτω δεξιά «ο θάνατος του αμαρτωλού» (Ιδικός μου είσαι ω φιλάργυρε) (1887) (εικ. 12).

Εικ. 12

 

 

 

 

 

Εικ. 12

Τον Άγ. Δημήτριο έφιππο (με αργυρό, σκαλιστό φωτοστέφανο) (εικ. 13).

Εικ. 13

 

 

 

 

 

 

Εικ. 13

«Δέησις του δούλου του Θεού Τέγου Πόδα κ΄των τέκνων. Χείρ Δημητρίου Χ: σταμάτη εκ Κολακιάς 1863»

Συμπερασματικά έχουμε στο τέμπλο:

5 εικόνες του 1831
2 εικόνες του 1863 (δημητρίου Χ΄σταμάτη εκ Κολακιάς)
5 εικόνες του 1864 (σταυράκη μαργαρίτου εκ Κολακιάς)
1 εικόνα του 1887 – ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΒΗΜΟΘΥΡΟ

Επίσης σε δεύτερη σειρά, πάνω απ΄τις μεγάλες εικόνες έχουμε 35 μικρές εικόνες πολύ φθαρμένες και μαυρισμένες απ΄το χρόνο και την καπνίλα και γι΄αυτό σχεδόν μη αναγνωρίσιμες. Πάνω απ΄αυτές βρίσκεται μεγάλος Εσταυρωμένος πάνω σε δύο δράκοντες ανάμεσα στην Παναγία και τον Ιω. Ευαγγελιστή (εικ. 14).

Εικ. 14

 

 

 

 

 

Εικ. 14

Τέλος, στο δεξιό προσκυνητάρι του ναού υπάρχει μεγάλη φορητή εικόνα του Αγ. Διονυσίου του εν Ολύμπω με Χριστό άνωθεν αριστερά ευλογούντα (αργυρά: φωτοστέφανο αγίου σκαλιστό και χέρια αγίου). Η αφιερωματική επιγραφή βρίσκεται στο πάνω μέρος της εικόνας, είναι δυσανάγνωστη και αναφέρει την «κώμη Λιτοχώρου» και χρονολογία (1831) (εικ. 15).

Εικ. 15

 

 

 

 

 

 

Εικ. 15

Από τα παραπάνω μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο ναός της Αγ. Αικατερίνης, σε προγενέστερη μορφή του, ίσως να χτίστηκε ακόμη και κατά το α΄μισό του 19ου αι.

ΚΩΝ/ΝΟΥ ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΥ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s