Σύγχρονες προεκτάσεις της Εικόνας

Προηγούμενη δημοσίευση: http://ow.ly/SVHzj 

Στην εικόνα της Αγίας Τριάδας αποκαλύπτεται η τελειότητα των διαπροσωπικών σχέσεων μιας ολόκληρης κοινωνίας ή ακόμη και ολόκληρης της ανθρωπότητας.

p38-ag-triada-(38k-11bp-trip-67)

 

 

 

 

 

 

 

Μέσα στην εικόνα της φιλοξενείας του Αβραάμ τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος δεν τοποθετούνται δίπλα-δίπλα για αισθητικούς κυρίως λόγους, αλλά για να αποκαλυφθεί το μέγα μυστήριο της κοινωνίας των προσώπων. Είναι πολύ χαρακτηριστικά τα τελευταία λόγια στην κινηματογραφική ταινία του μοναδικού ορθόδοξου σκηνοθέτη A. Tarkowski (1932-1986) για τον μεγάλο αγιογράφο Aldrei Roublev (1360-1427 ή 1430): «Η εικόνα της φιλοξενείας του Αβραάμ αποκαλύπτει την καταλλαγή ανάμεσα στο τέλος μας εποχής που δεν έχει λόγο να εκφρασθεί. Η εικόνα έρχεται ως ένα Πάσχα. Αποτελεί τον θάνατο της φαντασίας και μαζί τους πεθαίνουν οι προσωπικές μας φαντασιώσεις. Μετά ακολουθεί η Ανάσταση της αλήθειας της εικόνας, η προσωπική μας Ανάστασις, όπου ο άνθρωπος θα μπορέσει να δει με γυμνούς οφθαλμούς τη βασιλεία του Θεού. Εδώ γινόμαστε μάρτυρες του τέλους μιας συγκεκριμένης γλώσσας και της γέννησης μιας νέας γλώσσας στο χώρο της αγιογραφίας. Άραγε τί θα μπορούσαμε να πούμε για το σήμερα; Το είδωλο της σημερινής μας εποχής προσκρούει στο σκάνδαλο του προσώπου. Η εικόνα είναι η βεβαίωση του προσώπου, δηλαδή της ελευθερίας. Και είναι σημαντικό να θυμηθούμε την άρνηση των μονοθελητών να δεχτούν τη διαφορά ανάμεσα στο πρόσωπο και τη φύση. Η ανθρώπινη φύση είναι μία και κοινή σε όλους μας, τα πρόσωπα όμως είναι τελείως διαφορετικά μεταξύ τους. Οι εικονοκλάστες ρωτούσαν τους υπερασπιστές των εικόνων για ποια από τις δύο φύσεις του Χριστού εικονιζόταν. Την θεία ή την ανθρώπινη; Και δια στόματος του αγίου Στουδίτου απαντούμε: «Παντός εικονιζομένου, ουχ η φύσις, αλλ’ η υπόστασις εικονίζεται». Αυτό σημαίνει ότι στην εικόνα δεν παριστάνονται οι φύσεις των αγίων αλλά τα πρόσωπα σε μια δεδομένη στιγμή της ιστορίας χωρίς να χρησιμοποιούμε συγκεκριμένα μοντέλα όπως στη ζωγραφική. Αρκεί να ανατρέξει κανείς στο έργο του μεγάλου Πανσέληνου, του έλληνα μοναχού εικονογράφου Θεοφάνους και όλων των μετέπειτα αγιογράφων για να αντιληφθεί την παραπάνω διαφορά. Δεν είναι συμβολικός και αναφορικός ο χαρακτήρας της αγιογραφίας. Είναι η ομολογία και η πιστοποίηση των πραγμάτων. Η επίγνωση του Θεού οδηγεί στην αποκάλυψη του ανθρωπίνου προσώπου. «Οίδαμεν δε ότι εάν φανερωθή, όμοιοι αυτώ εσόμεθα, ότι οψόμεθα αυτόν καθώς έστι», λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης.

sugxrones-proektaseis-eikonas-2

 

 

 

 

 

 

 

Ο άνθρωπος γίνεται ο ίδιος «τόπος Θεού» και τόπος Θεού σημαίνει μεταξύ άλλων και τόπος ανθρώπων. Ας δούμε τρία βασικά σημεία ως προεκτάσεις της θεολογίας της εικόνας στη σύγχρονη εποχή μας:

1. Το πρώτο βασικό συμπέρασμα είναι η διαφορά ανάμεσα στις έννοιες «μίμησις» και «εξάρτησις». Η εποχή μας έχει γεμίσει από παντός είδους είδωλα και οι νέοι μας έχουν πλέον εγκλωβισθεί στον μιμιτισμό των τηλεοπτικών εικόνων – ειδώλων.

2. Εάν η μίμηση σημαίνει υποταγή σε ένα είδωλο ή σε ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής, η εικόνα σημαίνει διάλογος προσώπων. Εάν συγκεντρώσουμε την προσοχή μας σε δύο βασικά σημεία, το ήθος και το διάλογο, τα συμπεράσματα είναι πολλαπλά. Ας μεταφερθούμε νοερά σε μία αίθουσα δικαστηρίων, αν και δεν χρειάζεται αφού καθημερινά η τηλεόραση εργάζεται για μας… Από τη μια πλευρά στον τοίχο η εικόνα του Χριστού και από την άλλη ο κάθε κατηγορούμενος, ενώ παρεμβαίνουν το Ευαγγέλιο –ο άγραφος ηθικός νόμος- και ο δικαστής –ο ανθρώπινος νόμος. Και κάπου μπορεί να υπάρχει μια υποθετική συζήτηση. Γιατί δεν μιμήθηκες το πρότυπο; Και από εδώ ξεκινά το λάθος. Το λάθος της μίμησης από τη μια που οδηγεί σε συμβιβασμούς για την επιτέλεση του ηθικού χρέους και η έλλειψη του διαλόγου από την άλλη, σε μια κοινωνία που δεν θέλει να ακούσει και δεν μπορεί να δει τον πόνο της καθημερινής ζωής. Αρνούμαστε την εικόνα για χάρη του λόγου. Η εικόνα όμως αυτή, θα μπορούσε να ήταν και άλλες πάρα πολλές, δεν μπορεί να σταθεί δίπλα στην εικόνα της Εκκλησίας μας. Στην Εκκλησία έχουμε τα «ήδη τελειοθέντα», τη μαρτυρία μιας κοινωνίας «ζώντων και τεθνεώντων», που ζει ο πιστός μέσα στο λειτουργικό βίωμα. Γράφει ο μεγάλος άγιος της Ορθοδοξίας Ιωάννης Δαμασκηνός: «Όταν οι σκέψεις μου με τυραννούν και με εμποδίζουν να απολαύσω τη μελέτη, πηγαίνω στον ναό… η όρασή μου αιχμαλωτίζεται και οδηγεί την ψυχή μου στον Θεό. μελετώ την ανδρεία του μάρτυρος… και η φλόγα του με ανάβει». Το παραπάνω χωρίο αποτελεί μια απάντηση σε κάθε είδους προσπάθεια που αποσκοπεί στην ανάγκη της προσευχής μπροστά στις εικόνες ή meditation- ή σε κάποια αόρατη σκέψη.

r3x-zwodotis-20,5x27,5-360,00

 

 

 

 

 

 

 

Στις αναπτυσσόμενες κοινωνίες αντικρύζουμε πλέον καθαρά τα θλιβερά αποτελέσματα της καταστροφής κονοτήτων με τη μεταφορά της νέας τεχνολογίας σε χώρες του τρίτου κόσμου. Η έννοια της «ανάπτυξης» θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί, ως ένας «κοινωνικός δαρβινισμός», δηλαδή τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα χάνονται στο όνομα κάποιων καλύτερων. Ο δυναμισμός αυτός της ανάπτυξης με μια μονόπλευρη λογική έχει άμεσο αντίκτυπο στην περιοχή που εμφανίζεται. Μεταβάλλει τη σκέψη και τον τρόπο συμπεριφοράς τόσο του φυσικού όσο και του πολιτισμικού χώρου και δημιουργεί ένα νέο πολιτικοκοινωνικό πρότυπο κατά βάση παντεχνοκρατικό και υλιστικό.

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/buzantinh-texnh/1426-sugxrones-proektaseis-ths-eikonas

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s